Artykuły - jak żeglować ekologicznie?
W tej sekcji znajdują się napisane przez ekspertów na nasze zamówienie artykuły, które dostarczają obiektywnej wiedzy na temat problemów na styku żeglarstwa i ekologii na Mazurach oraz odpowiedzi na pytanie "Jak żeglować ekologicznie?"
W tym artykule prof. dr hab. Stanisław Czachorowski przybliża nam źródła zanieczyszczeń w mazurskich jeziorach oraz zagrożenia wynikające z ich występowania.
Dowiemy się też czego unikać, by nie obciążać mazurskiej przyrody podczas naszych rejsów.
Dobre rady z artykułu:
-
zbieraj i segreguj śmieci podczas rejsu,
-
nie korzystaj z szamponu lub mydła ani nie używaj płynu do mycia naczyń bezpośrednio w jeziorze lub w pobliżu brzegu,
-
nie używaj zlewozmywaków z odpływem bezpośrednio do jeziora, by ograniczyć dopływ zanieczyszczeń,
-
pod żadnym pozorem nie opróżniaj toalet jachtowych poza wyznaczonymi do tego miejscami w portach,
-
toalet turystycznych używaj tylko awaryjnie, a potrzeby fizjologiczne, jeżeli trzeba, załatwiaj nie mniej niż 100-200m od brzegu koniecznie używając saperki,
-
postaraj się spalać mniej paliwa, by zapobiegać wyciekom i nie tworzyć dodatkowego dwutlenku węgla,
-
staraj się korzystać z dobrej infrastruktury portowej, ograniczając postoje na dziko,
-
szczególnie dbaj o roślinność wzdłuż brzegu (lasy, szuwary), ponieważ to ona filtruje nieczystości w zlewni jeziora.
W tym artykule dr Sebastian Kutyła oraz dr hab. Agnieszka Kolada z Zakładu Ochrony Wód Instytutu Ochrony Środowiska Państwowego Instytutu Badawczego analizują na podstawie dostępnych danych czystość wód wybranych przez nas mazurskich jezior.
Z artykułu dowiemy się m.in. jakie jeziora na Mazurach są najbardziej zanieczyszczone, jak czystość mazurskich jezior zmieniała się na przestrzeni lat, w jaki sposób jest ona mierzona oraz co możemy robić, by uchronić jeziora przed zanieczyszczeniami.
W tym artykule dr inż. Radosław Kalinowski, właściciel firmy Radikal Science Consulting oraz były Kierownik Zakładu Ekotoksykologii Instytutu Ochrony Środowiska Państwowego Instytutu Badawczego weryfikuje dla nas składy popularnych środków chemicznych, powszechnie używanych do czyszczenia jachtów.
Zadaliśmy następujące pytania:
-
Czy istnieje coś takiego jak ekologiczny środek chemiczny?
-
Jeżeli tak, to czym się charakteryzuje?
-
Jak rozpoznać środek ekologiczny, od szkodliwego dla środowiska?
-
Czy powszechne na etykietach zapewnienia o ekologii, biodegradowalności i naturalnych składnikach to tylko sprytny marketing, czy też autentyczne wskazówki?
Poprosiliśmy też o weryfikację wpływu na środowisko następujących środków: Yachticon Boats Wash, Linia środków Sea Line, Ludwik, CIF, Ludwik Ekologiczny, płyn Meglio, Płyn do kadłubów firmy TORA Line (spray).
Na podstawie artykułu, wyciągamy natomiast następujące wnioski:
-
Weryfikacja czy środek jest szkodliwy, czy nie, jest bardzo trudna.
-
W istocie nie ma czegoś takiego, jak neutralny środek, w odpowiednim stężeniu każdy może być toksyczny
-
Producenci chemii wabią nas marketingowymi hasłami o ekologii, ale nie przekładają się one na rzeczywistość.
-
Dlatego też sugerujemy mycie jachtu wodą i porządną szczotą (jak w dobrych praktykach), a chemią jedynie wtedy, gdy znajdujemy się w wyznaczonych do tego miejscach - na przykład na myjni samochodowej, skąd nieczystości odbierane są we właściwy sposób.
Zapraszamy do lektury!
Autorem artykułu jest Łukasz Moczuło - autor bloga naturaprotectione.blogspot.com, na temat prawa ochrony środowiska, na którym już w 2013 roku ukazał się artykuł "Nie ma rady na (ścieki i) odpady w Wielkich Jeziorach Mazurskich? Żeglarstwo a środowisko." W ramach Żeglarstwo jest eko poprosiliśmy go o świeże spojrzenie na ten sam temat, zaktualizowane o nowe ramy prawne, w których przyszło nam funkcjonować.
Jakie przepisy pozwalają kontrolować zanieczyszczenia w jeziorach? Kto jest odpowiedzialny za ich egzekwowanie? Czy istnieją rozwiązania prawne w innych krajach, które mogłyby być inspiracją dla Polski? Co należałoby zrobić, by naprawić dziurawy system? O tym i więcej w poniższym artykule.
W tym artykule dr Andrzej Kołodziejczyk przybliża nam przybliża najciekawsze gatunki roślin i zwierząt występujące na Mazurach i próbuje odpowiedzieć na pytanie: jaki wpływ ma wzrost popularności żeglarstwa na faunę i florę Mazur?
Zadaliśmy następujące pytania:
-
Czy w wyniku aktywności żeglarzy zniknęły jakieś gatunki roślin/zwierząt?
-
Z czego to wynika i jak temu przeciwdziałać?
-
Jakie działania już są podejmowane?
-
Czego możemy się spodziewać w średnim i długim okresie?
Z artykułu dowiemy się więc między innymi:
-
Jakie gatunki roślin i zwierząt są charakterystyczne dla naszego regionu.
-
Część gatunków roślin i zwierząt na Mazurach jest w odwrocie, ale żadne nie wyginęły w ostatnim czasie w wyniku aktywności żeglarzy.
-
Ponownie, największym problemem dla środowiska jest wywołana przemysłem, rolnioctwem i turystyką eutrofizacja.
-
Bezpośredni wpływ żeglarstwa na środowisko jest znikomy, mniejszy niż w przypadku motorowodniaków ze względu na znikomy hałas. Wpływ pośredni, na przykład poprzez rozbudowę infrastruktury turystycznej, jest większy.
-
Proces samooczyszczania się wód, istotny w rzekach, w jeziorach praktycznie nie występuje.
Zapraszamy do lektury!
W artykule „Przezroczystość wód jeziornych” dr Sebastian Kutyła z Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, przybliża nam kluczowe informacje na temat jednego z najważniejszych wskaźników czystości jezior. Zastanawiasz się, czym jest przezroczystość wód i jak wpływa na życie w jeziorach? Chcesz wiedzieć, dlaczego pomiar widzialności krążka Secchiego jest tak istotny i jakie ma ograniczenia?
Z artykułu dowiesz się m.in.:
-
Jakie czynniki wpływają na przezroczystość wód mazurskich jezior?
-
Dlaczego przezroczystość wód zmienia się w ciągu roku i co to oznacza dla ekosystemów jeziornych?
-
Jakie jeziora na Mazurach cechują się największą, a jakie najmniejszą przejrzystością?
-
Jakie działania możemy podjąć, by poprawić przezroczystość wód i chronić bioróżnorodność?
Jeśli interesują Cię szczegółowe dane na temat stanu polskich jezior oraz praktyczne wskazówki, jak ograniczyć negatywny wpływ człowieka na jakość wód, ten artykuł jest dla Ciebie.
Zapraszamy do lektury!
W tym artykule dr inż. Radosław Kalinowski przybliża nam działanie farb antyporostowych – ich historię, skład oraz wpływ na organizmy wodne i ekosystemy jezior.
Dowiesz się, dlaczego tradycyjne farby bywają toksyczne i czym różnią się nowoczesne, bardziej przyjazne środowisku rozwiązania.
Z artykułu dowiesz się:
-
jak działają powłoki antyporostowe i dlaczego są potrzebne,
-
jakie zagrożenia niosą dla wód mazurskich starsze typy farb,
-
czym są nowoczesne, nietoksyczne technologie i które z nich warto stosować.
W tym artykule dr Sebastian Kutyła z Zakładu Badań Ekosystemów Wodnych IOŚ-PIB podsumowuje naukowe wyniki drugiej edycji (2025) Żeglarskiej Akcji Badania Akwenów (ŻABA) – obywatelskiego monitoringu przejrzystości wody mierzonej krążkiem Secchiego na jeziorach Pojezierza Mazurskiego.
Z tekstu dowiesz się m.in. ile pomiarów wykonano i na ilu akwenach (254 pomiary na 29 jeziorach, od 1 maja do 26 października), jak silnie różni się przejrzystość między jeziorami SWJM (od bardzo dobrej, jak np. Dargin i Mamry, po silnie eutroficzne, jak Jagodne, Gołdapiwo, Tyrkło, Wilkus czy Sztynorckie), jak wygląda typowy sezonowy cykl „czystej wody” i letnich zakwitów oraz dlaczego kluczowa jest ciągłość pomiarów.
W tym artykule autor omawia – na gruncie Prawa wodnego i przepisów powiązanych – jakie mamy w Polsce realne uprawnienia do dostępu do publicznych wód (tzw. powszechne korzystanie z wód) oraz gdzie przebiegają granice tego prawa, gdy brzegi są grodzone, zastawiane przeszkodami albo gdy dostęp do infrastruktury (np. pomostów) jest ograniczany.
Z tekstu dowiesz się m.in. kiedy ogrodzenia przy jeziorach i rzekach są nielegalne (m.in. zakaz grodzenia bliżej niż 1,5 m od linii brzegu i zakaz blokowania przejścia), jakie działania administracyjne można podjąć (zgłoszenie do gminy i do Wód Polskich, decyzja wójta/burmistrza/prezydenta wyznaczająca dojście), dlaczego „dostęp do wody” nie oznacza automatycznie prawa do dowolnego dojazdu autem, jakie są zasady legalności i własności urządzeń wodnych (pomosty, slipy) oraz jakie wykroczenia i sankcje przewidziano za utrudnianie dostępu do wód.
W tym artykule autor pokazuje, że utrzymanie jachtu w czystości może mieć realny wpływ na stan jezior – i że „zwykłe” detergenty używane na pokładzie (do pokładu, naczyń i toalety) potrafią znacząco obciążać ekosystemy wodne, m.in. przez fosforany, chlor czy rozpuszczalniki, które sprzyjają zaburzeniom biologicznym i eutrofizacji.
Z tekstu dowiesz się m.in. jakie składniki tradycyjnych środków czystości są najbardziej problematyczne, jak ich pozostałości trafiają do wody podczas codziennej eksploatacji, jakie są bezpieczniejsze alternatywy, jak wykorzystać proste naturalne metody (ocet, soda, kwasek cytrynowy) oraz jakie technologie pozwalają sprzątać „bez chemii” w praktyce (para, myjki ciśnieniowe, nanoemulsje i biopreparaty). Całość kończy się konkretnymi ekonawykami, które mogą stać się nowym standardem odpowiedzialnego żeglarstwa.
